Quy tắc quan trọng nhất là chỉ giao hàng khi chính bạn thấy tiền vào tài khoản, qua thông báo chính thức của ngân hàng trên máy của tiệm, không tin vào ảnh chụp màn hình hay màn hình điện thoại khách giơ ra. Kèm theo đó, kiểm mã chuyển khoản dán ở quầy mỗi sáng, và cuối ca đối chiếu tổng tiền chuyển khoản với sổ bán hàng.
Chào bạn, đây là Nhà Bán Lẻ. Bây giờ phần lớn khách trả tiền bằng chuyển khoản, nhanh và tiện. Nhưng cái tiện đó cũng mở ra những chiêu lừa mà trước đây không có. Mình biết những chủ tiệm mất một món hàng giá trị chỉ vì tin một tấm ảnh trên điện thoại. Tập này nói về những chiêu hay gặp và cách tự bảo vệ.
Những chiêu chuyển khoản giả hay gặp
Chiêu phổ biến nhất là giơ màn hình điện thoại có giao diện chuyển khoản thành công, nhưng đó là ảnh chụp cũ, ảnh chỉnh sửa, hoặc ứng dụng giả tạo ra màn hình giống thật. Người bán đang bận, nhìn thấy chữ thành công là cho khách đi.
Chiêu thứ hai là nói tiền đang xử lý, lát nữa sẽ vào, hoặc ngân hàng đang lỗi. Khách đi rồi, tiền không bao giờ tới.
Chiêu thứ ba nhắm vào chính mã chuyển khoản: kẻ gian dán một mã khác đè lên mã của tiệm, khách chuyển tiền thật nhưng vào tài khoản của kẻ gian. Cả khách và tiệm đều thiệt.
Chiêu thứ tư là chuyển nhầm vào tài khoản tiệm, rồi có người gọi điện nhờ chuyển trả lại vào một tài khoản khác. Đằng sau có thể là một kiểu lừa đảo phức tạp hơn, nên cần hết sức cẩn thận.
Quy tắc tại quầy: tin ngân hàng, không tin màn hình của khách
Chỉ coi là đã nhận tiền khi thấy thông báo tiền vào trên thiết bị của tiệm, từ ứng dụng ngân hàng chính thức hoặc tin nhắn của ngân hàng. Không dựa vào màn hình, ảnh chụp, hay lời nói của khách, dù khách trông đáng tin tới đâu.
Dạy quy tắc này cho tất cả người đứng quầy, và cho họ quyền nói với khách một cách lịch sự: dạ chị chờ em một chút, máy em chưa báo tiền về. Khách thật sự đã chuyển sẽ không phiền lòng khi chờ vài giây.
Nếu tiền chưa về sau một lúc, đề nghị khách kiểm tra lại, hoặc trả bằng cách khác. Không để khách mang hàng đi với lời hứa lát tiền sẽ vào.
Với đơn giá trị lớn, cẩn thận gấp đôi. Kẻ gian thường nhắm vào món đắt và lúc tiệm đông khách.
Kiểm mã chuyển khoản và dùng thiết bị báo tiền vào
Mỗi sáng khi mở cửa, nhìn kỹ mã chuyển khoản dán ở quầy: có bị dán đè không, có bị thay không. Tốt nhất là mã được in, ép nhựa, dán cố định, hoặc đặt trong khung có khoá, khó bị tráo.
Thỉnh thoảng thử quét chính mã của tiệm bằng điện thoại của bạn, xem tên tài khoản hiện ra có đúng tên tiệm không.
Nhiều tiệm dùng thiết bị đọc to thông báo khi có tiền vào tài khoản, do ngân hàng hoặc bên cung cấp dịch vụ thanh toán cung cấp. Thiết bị này giúp người đứng quầy biết ngay tiền đã về mà không cần cầm điện thoại, rất tiện khi đông khách. Hãy tìm hiểu với ngân hàng bạn dùng.
Đặt thiết bị báo tiền ở chỗ người đứng quầy nghe rõ, nhưng không để khách với tới.
Đối soát tiền chuyển khoản cuối ca và cuối ngày
Cuối mỗi ca, tổng tiền chuyển khoản nhận được theo sao kê ngân hàng phải khớp với số tiền chuyển khoản ghi trong sổ bán hàng hoặc phần mềm. Cộng với tiền mặt trong két, tổng phải bằng doanh thu của ca.
Nếu lệch, kiểm từng giao dịch: có đơn nào ghi là chuyển khoản mà thật ra khách trả tiền mặt không, có giao dịch nào tiền chưa về không, có khoản tiền vào không rõ từ đơn nào không.
Khuyến khích khách ghi nội dung chuyển khoản, như tên hoặc mã đơn, để dễ đối chiếu. Với đơn bán qua mạng, yêu cầu ghi mã đơn là thói quen tốt.
Làm đối soát mỗi ngày giúp phát hiện sự cố khi còn nhớ rõ ai mua gì. Để tới cuối tháng mới xem, gần như không thể lần lại.
Khi bị chuyển nhầm hoặc nghi bị lừa
Nếu có khoản tiền lạ vào tài khoản tiệm, rồi có người liên hệ nói chuyển nhầm và nhờ chuyển lại, đừng tự chuyển trả theo yêu cầu, nhất là vào một tài khoản khác. Hãy liên hệ ngân hàng của bạn qua kênh chính thức để được hướng dẫn xử lý khoản tiền đó.
Nếu bạn đã giao hàng mà phát hiện tiền không về vì bị lừa bằng màn hình giả, hãy giữ lại camera, thông tin, và trình báo công an khu vực. Có thể không lấy lại được, nhưng thông tin của bạn có thể giúp ngăn người khác bị lừa.
Báo cho các tiệm quen trong khu về chiêu mới bạn gặp. Kẻ gian thường đi một vòng nhiều tiệm cùng một kiểu.
Chuyển khoản là một cách thanh toán tốt, an toàn hơn tiền mặt ở nhiều mặt. Chỉ cần một thói quen đúng ở quầy là bạn tránh được phần lớn rủi ro. Người đứng quầy ở tiệm bạn có đang làm đúng thói quen đó không?
Câu hỏi thường gặp
Làm sao nhận biết màn hình chuyển khoản giả?
Rất khó nhận biết bằng mắt vì ảnh giả có thể giống hệt thật. Cách duy nhất chắc chắn là kiểm tra thông báo tiền vào trên thiết bị của chính tiệm, không dựa vào màn hình của khách.
Khách chuyển khoản nhưng tiền chưa về thì sao?
Mời khách chờ một chút và kiểm tra lại. Nếu vẫn chưa về, đề nghị khách thanh toán bằng cách khác hoặc để lại hàng cho tới khi tiền về. Không giao hàng khi chưa thấy tiền.
Người lạ báo chuyển nhầm vào tài khoản tiệm thì làm gì?
Không tự chuyển trả theo yêu cầu, nhất là sang tài khoản khác. Liên hệ ngân hàng của bạn qua kênh chính thức để được hướng dẫn, vì đây có thể là một hình thức lừa đảo.
Có nên dùng thiết bị đọc thông báo tiền vào không?
Nên, nhất là khi tiệm đông khách và có người phụ đứng quầy. Thiết bị giúp xác nhận nhanh mà không cần cầm điện thoại. Hỏi ngân hàng hoặc đơn vị cung cấp dịch vụ thanh toán bạn đang dùng.
Mã chuyển khoản bị dán đè thì ai chịu thiệt?
Khách đã chuyển tiền thật nhưng vào tài khoản kẻ gian, nên cả khách và tiệm đều có thể thiệt. Kiểm tra mã mỗi ngày, dán cố định khó tháo, và báo ngay cho ngân hàng, công an nếu phát hiện.
