Ánh sáng tốt cho cửa hàng có ba lớp: đèn chung đủ sáng và đều khắp tiệm, đèn rọi làm nổi những món chủ lực, và màu ánh sáng hợp với loại hàng bạn bán. Thêm một điều ít ai để ý là chọn đèn có khả năng hoàn màu tốt, để món hàng dưới đèn trông giống hệt khi khách mang ra ngoài trời.
Chào bạn, đây là Nhà Bán Lẻ. Mình từng mua một chiếc áo màu xanh rêu rất đẹp trong một tiệm nhỏ, về nhà mở ra thì nó là màu xám xịt. Không ai lừa ai cả, chỉ là cái đèn. Tập này mình nói về ánh sáng, thứ nhiều chủ tiệm chọn đại theo thợ, rồi mất khách mà không biết vì sao.
Ba lớp ánh sáng mà tiệm nhỏ nào cũng cần
Lớp thứ nhất là ánh sáng chung, để khách đi lại, nhìn rõ lối đi và đọc được giá. Lớp này cần đều, không có góc tối, không có mảng chói. Nhiều tiệm chỉ gắn một hàng đèn giữa trần, kết quả là giữa tiệm sáng mà hai dãy kệ sát tường thì tối, trong khi hàng lại nằm chủ yếu ở đó.
Lớp thứ hai là đèn nhấn, thường là đèn rọi chiếu vào một kệ, một ma nơ canh, một bàn trưng bày hàng mới. Mắt người bị kéo về chỗ sáng nhất, nên chỗ nào được rọi là chỗ khách nhìn trước. Đừng rọi mọi thứ, rọi tất cả là không nhấn cái gì.
Lớp thứ ba là ánh sáng trang trí, đèn thả, dây đèn, đèn hắt tường, tạo không khí. Lớp này đẹp nhưng không bắt buộc, nên thêm sau khi hai lớp đầu đã đúng.
Nếu tiền có hạn, hãy đầu tư đúng vào lớp một và lớp hai trước.
Ánh vàng hay ánh trắng: chọn theo món hàng
Ánh sáng vàng ấm làm không gian ấm cúng và làm đồ ăn trông ngon hơn, nên hợp với tiệm bánh, tiệm đồ gỗ, tiệm quà tặng, quán cà phê. Nhưng ánh vàng quá đậm làm sai màu quần áo và mỹ phẩm, và làm tiệm trông tối hơn thực tế.
Ánh trắng trung tính, gần với ánh sáng ban ngày, hợp với quần áo, mỹ phẩm, văn phòng phẩm, vì khách cần thấy đúng màu. Ánh trắng xanh lạnh làm không gian có vẻ sạch sẽ và kỹ thuật, hợp với tiệm điện thoại, đồ điện, nhà thuốc, nhưng dùng cho quần áo thì dễ làm da người thử trông tái nhợt.
Điều quan trọng là thống nhất. Một tiệm trộn đèn vàng chỗ này, đèn trắng chỗ kia, vì thay bóng hỏng theo loại có sẵn, trông lộn xộn và rẻ tiền ngay lập tức.
Khi mua đèn, hãy hỏi người bán chỉ số hoàn màu. Chỉ số càng cao, màu hàng dưới đèn càng gần màu thật. Với tiệm quần áo và mỹ phẩm, đây là khoản đáng trả thêm.
Những lỗi chiếu sáng hay gặp ở tiệm nhỏ
Lỗi thứ nhất là đèn rọi thẳng vào mắt khách. Đèn rọi xoay sai góc, hoặc gắn quá thấp, làm khách nheo mắt và muốn ra khỏi tiệm. Hãy tự đi một vòng trong tiệm, nhìn lên, xem có đèn nào chói mắt không.
Lỗi thứ hai là ở phòng thử đồ và gương. Một bóng đèn duy nhất ngay trên đầu tạo bóng đổ dưới mắt và cằm, khiến ai nhìn vào gương cũng thấy mình mệt mỏi, và thế là không mua. Ánh sáng ở gương nên chiếu từ phía trước hoặc hai bên, dịu và đều.
Lỗi thứ ba là để bóng hỏng lâu không thay. Một bóng tắt giữa dãy đèn trông như tiệm không được chăm sóc.
Lỗi thứ tư là tủ mát và tủ kính không có đèn riêng. Hàng trong tủ tối trông cũ, dù vừa mới nhập về.
Ánh sáng ngoài mặt tiền và buổi tối
Ánh sáng không chỉ để khách trong tiệm thấy hàng, mà để người ngoài đường thấy tiệm. Ban ngày, bên trong phải sáng hơn đủ để cửa kính không thành tấm gương. Buổi tối, tiệm sáng là thứ nổi bật nhất trên con phố.
Khu cửa sổ và kệ gần cửa nên được rọi rõ nhất. Bảng hiệu nên có đèn riêng, chiếu đều, không để chữ này sáng chữ kia tối.
Nếu tiệm của bạn đóng cửa sớm hơn các tiệm quanh đó, bạn có thể cân nhắc để lại một đèn nhỏ ở cửa sổ sau giờ đóng cửa, để người đi ngang vẫn biết có tiệm ở đó. Tuỳ tiền điện và tình hình an ninh khu vực mà quyết.
Nhìn tiệm mình từ bên kia đường lúc bảy giờ tối là một bài kiểm tra rất đáng làm.
Giữ tiền điện và an toàn khi lắp đèn
Đèn LED bây giờ phổ biến và tiết kiệm điện hơn nhiều so với bóng đèn đời cũ, lại ít toả nhiệt. Với tiệm mở cửa cả ngày, khoản chênh tiền điện qua một năm là đáng kể.
Chia đèn thành nhiều công tắc theo khu, để giờ vắng hoặc khu kho có thể tắt bớt. Nhưng đừng tiết kiệm ở khu mặt tiền và khu hàng chủ lực vào giờ đông khách.
Về an toàn, hãy để thợ điện có kinh nghiệm lắp, kiểm tra công suất đường dây trước khi thêm nhiều đèn, và đừng để đèn nóng sát vải, giấy, hàng dễ cháy. Điện trong tiệm là chuyện không nên tự mày mò nếu bạn không rành.
Ánh sáng là thứ khách không bao giờ khen, nhưng luôn cảm nhận. Khi nó đúng, người ta chỉ thấy món hàng của bạn đẹp hơn.
Câu hỏi thường gặp
Tiệm quần áo nên dùng đèn màu gì?
Thường nên dùng ánh sáng trắng trung tính, gần ánh sáng ban ngày, với chỉ số hoàn màu cao để khách thấy đúng màu vải. Có thể thêm vài điểm ánh ấm ở khu trang trí, nhưng khu thử đồ và gương cần ánh sáng trung thực.
Tiệm bánh và đồ ăn nên dùng đèn gì?
Ánh sáng vàng ấm vừa phải giúp bánh và đồ ăn trông ngon, ấm áp hơn. Tránh ánh trắng xanh lạnh vì dễ làm đồ ăn trông nhợt, kém tươi.
Có cần thuê người thiết kế ánh sáng cho tiệm nhỏ không?
Không bắt buộc. Nắm ba lớp ánh sáng, chọn một màu đèn thống nhất và tự kiểm tra các góc tối, chói mắt là đã giải quyết phần lớn vấn đề. Thuê chuyên gia hợp hơn khi tiệm lớn hoặc hàng cao cấp.
Đèn rọi nên đặt cách hàng bao xa?
Tuỳ loại đèn và chiều cao trần, không có một khoảng cách chung. Cách làm thực tế là thử xoay đèn, đứng ở chỗ khách hay đứng, và chỉnh cho đến khi hàng sáng rõ mà không có vệt chói hay bóng đổ gắt.
Vì sao hàng trong tiệm đẹp mà về nhà lại khác màu?
Thường do ánh sáng trong tiệm có màu lệch hoặc chỉ số hoàn màu thấp, làm màu hàng bị biến đổi. Dùng đèn hoàn màu tốt và cho khách xem hàng gần cửa sổ có ánh sáng tự nhiên sẽ giảm hẳn chuyện này.
