Một tiệm tạp hoá dễ mua khi lối đi đủ rộng để hai người tránh nhau, kệ không cao quá tầm với và không che mất tầm nhìn, hàng thiết yếu như gạo, trứng, nước mắm đặt ở phía trong, còn hàng nhỏ mua thêm thì nằm gần quầy. Và quan trọng không kém, chỗ của từng món phải ổn định để khách quen khỏi phải hỏi.
Chào bạn, đây là Nhà Bán Lẻ. Tiệm tạp hoá là kiểu tiệm có nhiều mặt hàng nhất trên mỗi mét vuông, nên cũng dễ rối nhất. Mình từng thấy những tiệm chất hàng tới tận trần, khách hỏi gì chủ cũng phải leo ghế tìm. Tiệm vẫn sống được nhờ khách quen, nhưng mỗi ngày mất đi những người mới bước vào rồi ngợp mà ra.
Lối đi rộng bao nhiêu thì khách thấy thoải mái?
Không có con số chuẩn cho mọi tiệm, nhưng có một phép thử đơn giản: hai người, một người xách giỏ, có đi ngang qua nhau được mà không phải nghiêng người hay chạm vào kệ không. Nếu không, lối đi đang quá hẹp.
Lối đi chật làm khách không dám dừng lại xem kỹ, vì sợ chắn đường người khác. Người ta lấy nhanh món cần rồi đi, bỏ qua những món có thể mua thêm.
Nhiều chủ tiệm tiếc diện tích nên kê thêm một dãy kệ. Nhưng thêm một dãy kệ mà lối đi thành chật thì thường bán được ít hơn, không phải nhiều hơn.
Đừng để thùng hàng chờ xếp nằm giữa lối đi. Đây là thói quen phổ biến nhất ở tiệm tạp hoá và là thứ khách khó chịu nhất.
Kệ cao bao nhiêu là vừa?
Kệ quá cao có hai cái hại. Khách không với tới hàng trên cùng, phải gọi chủ tiệm, và nhiều người ngại gọi nên thôi. Thứ hai, kệ cao ở giữa tiệm che mất tầm nhìn, chủ tiệm đứng quầy không thấy được khách đang ở đâu, chuyện mất cắp dễ xảy ra hơn.
Một cách bố trí hay gặp là kệ thấp ở giữa tiệm và kệ cao hơn sát tường. Khách đứng giữa tiệm nhìn được toàn bộ, chủ tiệm cũng quan sát được hết.
Tầng trên cùng của kệ tường có thể dùng để chứa hàng dự trữ, miễn là gọn gàng và chắc chắn, không chất chênh vênh dễ rơi.
Hãy nhớ khách của tiệm tạp hoá có nhiều người lớn tuổi. Với họ, cúi quá thấp hay với quá cao đều khó.
Hàng thiết yếu phía trong, hàng mua thêm gần quầy
Người ta vào tiệm tạp hoá thường vì một món thiết yếu: gạo, trứng, nước mắm, dầu ăn, sữa, mì gói. Đặt những món này ở phía trong buộc khách đi qua những kệ khác, và trên đường đi họ nhớ ra mình cũng hết bột ngọt hay nước rửa chén.
Nhưng đừng giấu quá kỹ. Nếu khách quen chỉ cần mua nhanh một vỉ trứng mà phải đi vòng cả tiệm, họ sẽ bực. Tiệm nhỏ thì chỉ cần đặt ở phía trong là đủ, không cần cố tạo đường vòng.
Khu gần quầy thu ngân dành cho những món nhỏ, giá thấp, dễ mua thêm khi đang chờ tính tiền: kẹo, bánh gói nhỏ, pin, bật lửa, khăn giấy bỏ túi. Khách đã quyết định mua xong, móc thêm vài nghìn đồng cho một món nhỏ là chuyện rất tự nhiên.
Một góc riêng cho đồ uống lạnh gần cửa cũng hợp lý, vì nhiều người ghé chỉ để mua chai nước rồi đi.
Nhóm hàng theo bữa ăn và tách hoá chất khỏi đồ ăn
Hãy nghĩ như người nội trợ đang nấu một bữa cơm. Gia vị đặt cạnh nhau, nước mắm cạnh nước tương, dầu ăn gần đó. Đồ ăn sáng như bánh mì gói, sữa, ngũ cốc một khu. Đồ khô nấu canh như bún khô, miến, nấm khô một khu.
Ngược lại, nước giặt, nước rửa chén, thuốc diệt côn trùng, nước tẩy phải tách hẳn khỏi thực phẩm, tốt nhất là một dãy riêng ở phía khác. Mùi hoá chất có thể ngấm vào đồ ăn đóng gói kém, và chai lọ rò rỉ trên kệ thực phẩm là chuyện không ai muốn.
Hàng dễ vỡ như chai thuỷ tinh không nên đặt ở tầng thấp nơi trẻ nhỏ chạy nhảy hay giỏ xách khách va vào.
Một điều nhỏ: kéo hàng ra sát mép kệ, xếp thẳng hàng, mặt trước quay ra ngoài. Kệ có hàng lùi sâu vào trong trông như sắp hết, và khách có cảm giác tiệm bị bỏ bê.
Giữ chỗ cố định và giá dễ nhìn
Khách quen của tiệm tạp hoá đi theo trí nhớ. Họ biết nước mắm nằm kệ thứ hai bên trái. Nếu bạn đổi chỗ liên tục, họ phải hỏi, phải tìm, và cảm giác quen thuộc biến mất. Hãy giữ chỗ của hàng thiết yếu ổn định, chỉ thay đổi ở những khu hàng mới hay hàng theo mùa.
Giá nên được ghi rõ ở mép kệ, ngay dưới món hàng. Nhiều người, nhất là người trẻ, không thích phải hỏi giá từng món. Nếu dùng phần mềm bán hàng, hãy chắc rằng giá trên kệ khớp với giá khi tính tiền, vì lệch giá là một cách mất lòng tin rất nhanh.
Mỗi sáng dành mười lăm phút đi một vòng, lấp chỗ trống, kéo hàng ra mép, kiểm hạn dùng những món gần cửa. Việc nhỏ này làm tiệm trông luôn đầy đủ.
Một tiệm tạp hoá dễ mua không cần đẹp. Nó chỉ cần để khách tìm thấy thứ họ cần nhanh hơn ở chỗ khác.
Câu hỏi thường gặp
Tiệm tạp hoá nhỏ có nên dùng giỏ xách cho khách không?
Nên có vài chiếc giỏ ở cửa. Khách cầm giỏ thường mua nhiều hơn vì không bị giới hạn bởi hai bàn tay, và cũng dễ chịu hơn khi phải cầm nhiều món nhỏ.
Có nên để khách tự lấy hàng hay chủ tiệm lấy giùm?
Với tiệm có lối đi và kệ rõ ràng, để khách tự lấy giúp họ xem thêm và mua thêm. Những món giá trị cao, dễ mất hoặc cần tư vấn thì để phía sau quầy hoặc trong tủ kính.
Hàng mới nên đặt ở đâu trong tiệm tạp hoá?
Đặt ở khu khách đi qua nhiều nhất, ngang tầm mắt, hoặc gần quầy thu ngân để khách chờ tính tiền nhìn thấy. Giữ ở đó một thời gian rồi mới đưa về chỗ cố định khi đã có người mua quen.
Tiệm hẹp có nên kê kệ giữa không?
Nếu lối đi còn lại quá chật thì không nên. Kệ sát hai bên tường và để trống giữa tiệm thường tốt hơn, có thể thêm một bàn thấp nhỏ ở giữa nếu đủ chỗ.
Làm sao để tiệm tạp hoá trông không lộn xộn?
Giữ lối đi trống, xếp hàng thẳng hàng sát mép kệ, nhóm hàng theo công dụng và dọn thùng rỗng ngay. Ánh sáng đều cũng làm tiệm trông gọn gàng hơn nhiều.
