Người livestream bán hàng mỗi ngày giữ được giọng khi nói với hơi thở đều và âm lượng vừa phải, nhờ micro đặt gần miệng thay vì phải gào lên, uống nước ấm từng ngụm nhỏ trong suốt phiên, nghỉ giọng giữa các đoạn, giới hạn thời lượng mỗi phiên và ngủ đủ giấc. Nếu khàn tiếng kéo dài hay đau khi nói, hãy đi khám bác sĩ tai mũi họng.
Chào bạn, đây là Nhà Bán Lẻ. Giọng nói là công cụ làm việc của người bán hàng trực tiếp, giống như đôi tay của người thợ. Vậy mà rất nhiều người dùng nó như thể nó không bao giờ hỏng: nói liền mấy tiếng, giọng cao vút, uống nước đá, thức khuya. Rồi một sáng thức dậy không nói ra tiếng. Tập này mình nói về cách giữ công cụ đó.
Vì sao người bán trực tiếp hay mất giọng?
Nói liên tục trong thời gian dài là lý do đầu tiên. Trò chuyện bình thường có lúc nói lúc nghe, còn phát trực tiếp thì gần như chỉ có mình nói, không có khoảng nghỉ tự nhiên.
Thứ hai là nói to và cao hơn bình thường để tạo không khí sôi động. Giọng bị đẩy lên cao, cổ họng căng cứng, lâu dần dây thanh bị quá sức.
Thứ ba là môi trường: máy lạnh làm không khí khô, quạt thổi thẳng vào mặt, bụi trong kho hàng. Cổ họng khô thì dễ rát và khàn.
Thứ tư là thói quen sinh hoạt: thức khuya sau phiên để xử lý đơn, ăn uống thất thường, uống đồ lạnh cho đỡ khát. Tất cả cộng lại khiến giọng không có thời gian hồi phục.
Nói thế nào để đỡ mệt giọng?
Việc quan trọng nhất là để micro làm phần việc của nó. Micro cài áo gần miệng giúp bạn nói ở âm lượng bình thường mà người xem vẫn nghe rõ. Không có micro, bạn sẽ vô thức nói to lên để bù.
Tạo không khí vui không có nghĩa là phải hét. Sự nhiệt tình nằm ở nhịp nói, ở nét mặt, ở câu chuyện, không nằm ở độ to. Giọng vừa phải, có lên có xuống, dễ nghe hơn một giọng to đều đều.
Nói chậm lại một chút và ngắt câu. Mỗi lần ngắt là một lần lấy hơi, và cũng giúp người xem kịp hiểu. Nói nhanh liên tục làm bạn hụt hơi, phải ép cổ họng.
Trước phiên, khởi động giọng vài phút: ngâm nga nhẹ, nói chậm vài câu, thả lỏng vai và cổ. Giống như người chạy bộ khởi động trước khi chạy.
Một chị bán đồ ngủ ở Gò Vấp kể rằng chị mất giọng hai lần trong năm đầu phát trực tiếp, lần nào cũng phải nghỉ gần một tuần. Từ khi mua micro cài áo và tập nói nhỏ lại, chị phát đều mỗi tối mà chưa bị lại. Chị bảo người xem còn khen giọng dễ nghe hơn trước.
Nước uống và không khí trong phòng
Để sẵn một cốc nước ấm hoặc nước ở nhiệt độ phòng bên cạnh, uống từng ngụm nhỏ đều đặn trong phiên, không đợi khát mới uống. Tránh nước đá và đồ uống quá lạnh ngay trước và trong khi nói nhiều.
Nếu phòng có máy lạnh, đừng để nhiệt độ quá thấp và đừng ngồi ngay dưới luồng gió. Một số người dùng máy tạo độ ẩm hoặc đặt một chậu nước trong phòng để không khí bớt khô.
Hạn chế những thói quen làm khô cổ họng như hút thuốc, uống nhiều rượu bia. Cũng nên tránh hắng giọng mạnh liên tục khi thấy vướng, vì mỗi lần hắng là một lần dây thanh bị va chạm. Nuốt nhẹ hoặc uống ngụm nước thay vì hắng.
Nếu bạn dùng các loại kẹo ngậm hay thuốc cho cổ họng, hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ trước, vì không phải loại nào cũng hợp dùng thường xuyên.
Lịch phát trực tiếp bền vững
Phát trực tiếp mỗi ngày không có nghĩa là mỗi ngày phải phát thật lâu. Một phiên vừa phải, đều đặn, bền hơn nhiều so với vài phiên kéo dài tới khuya rồi phải nghỉ cả tuần vì mất giọng.
Xen kẽ ngày nghỉ giọng trong tuần. Ngày nghỉ không phát, nói ít, để giọng hồi phục.
Nếu có thể, chia vai với người khác: mỗi người giới thiệu một phần, hoặc thay phiên nhau theo ngày. Hai giọng thay đổi cũng làm phiên sinh động hơn với người xem.
Trong một phiên, tạo những khoảng nghỉ tự nhiên: cho người xem xem cận món hàng trong im lặng vài giây, đọc bình luận chậm rãi, để người ghi đơn nói thay một lúc.
Giữ sức cho cả cơ thể và biết khi nào cần đi khám
Không chỉ giọng, cả cơ thể cũng mệt: đứng lâu, nhìn vào đèn sáng, cúi xuống gói hàng sau phiên. Dùng thảm mềm khi đứng lâu, đổi tư thế, đặt đèn hơi chếch để không chiếu thẳng vào mắt.
Ăn uống đúng giờ, đừng phát khi đang đói và cũng đừng ăn quá no ngay trước phiên. Ngủ đủ giấc là cách hồi phục giọng tốt nhất mà không tốn tiền.
Một vài dấu hiệu cần đi khám bác sĩ tai mũi họng sớm: khàn tiếng kéo dài nhiều tuần không đỡ, đau khi nói hay khi nuốt, cảm giác vướng trong cổ kéo dài, mất tiếng hoàn toàn. Đừng tự chữa bằng mẹo truyền miệng rồi tiếp tục nói nhiều.
Khi giọng đang có vấn đề, nghỉ phát vài ngày là quyết định đúng. Người xem sẽ chờ bạn, và một thông báo ngắn trên trang là đủ. Còn giọng thì không dễ thay.
Câu hỏi thường gặp
Livestream bao lâu thì dễ bị mất giọng?
Tuỳ từng người, cách nói và môi trường. Nếu sau phiên bạn thấy khàn, rát hoặc mệt cổ, đó là dấu hiệu nên rút ngắn thời lượng, dùng micro gần hơn và nghỉ giọng nhiều hơn.
Uống nước gì tốt cho giọng khi nói nhiều?
Nước ấm hoặc nước ở nhiệt độ phòng, uống từng ngụm đều đặn là lựa chọn an toàn. Hạn chế đồ uống quá lạnh, rượu bia. Nếu muốn dùng các loại nước uống hay sản phẩm đặc biệt cho cổ họng, hãy hỏi dược sĩ hoặc bác sĩ.
Bị khàn tiếng có nên tiếp tục livestream không?
Nên nghỉ hoặc giảm hẳn việc nói trong vài ngày. Nói tiếp khi đang khàn có thể làm tình trạng kéo dài hơn. Nếu khàn kéo dài, hãy đi khám bác sĩ tai mũi họng.
Có cần học cách luyện giọng không?
Không bắt buộc, nhưng học cách thở và phát âm đúng giúp bạn nói lâu mà đỡ mệt. Một vài buổi với người dạy thanh nhạc hoặc người có chuyên môn về giọng nói là khoản đầu tư có ích nếu bạn phát trực tiếp thường xuyên.
Làm sao để phiên livestream sôi động mà không phải hét?
Dùng micro tốt, thay đổi nhịp nói, kể chuyện, đặt câu hỏi cho người xem, và thể hiện cảm xúc qua nét mặt. Sự sôi động đến từ nội dung và sự tương tác, không từ độ to của giọng.
