Tiệm nhỏ không có sức ép số lượng như siêu thị, nên cái bạn dùng để giữ thế với nhà cung cấp là sự đều đặn và uy tín: đặt hàng theo lịch, trả tiền đúng hẹn, không đổi ý vô cớ. Đổi lại, hãy xin những thứ quý hơn một chút giảm giá: đơn tối thiểu thấp, giao nhanh, đổi hàng lỗi và đổi được hàng chậm bán.
Chào bạn, đây là Nhà Bán Lẻ. Lần đầu làm việc với nhà cung cấp, nhiều chủ tiệm nhỏ có cảm giác mình là người đi xin. Người ta bán cho cả trăm tiệm, mình chỉ lấy vài thùng. Nhưng mình đã thấy những tiệm nhỏ được nhà cung cấp ưu ái hơn cả tiệm lớn, và lý do không nằm ở số lượng.
Tiệm nhỏ có gì để thương lượng?
Bạn không có số lượng lớn, nhưng bạn có thể có những thứ mà người bán rất quý. Thứ nhất là trả tiền đúng hẹn. Nhiều nhà cung cấp mệt mỏi vì đi đòi nợ, và một khách hàng nhỏ luôn trả đúng hạn đáng giá hơn một khách lớn hay khất nợ.
Thứ hai là sự đều đặn. Đặt hàng theo lịch cố định, mỗi tuần hay mỗi hai tuần, giúp họ sắp xếp tuyến giao. Một tiệm nằm trên tuyến giao sẵn có là một điểm dễ phục vụ.
Thứ ba là thông tin. Bạn đứng tiệm mỗi ngày, bạn biết khách nói gì về sản phẩm, món nào bị chê, món nào được hỏi. Người đi giao hàng và nhân viên kinh doanh thường rất thích nghe những điều này.
Và cuối cùng là sự dễ chịu. Nghe thì mềm, nhưng người giao hàng, nhân viên kinh doanh cũng là người, họ nhớ tiệm nào mời ly nước, tiệm nào luôn cáu gắt.
Những câu nên hỏi ngay từ đầu
Trước khi đặt đơn đầu tiên, hãy hỏi rõ vài chuyện và ghi lại. Đơn tối thiểu là bao nhiêu, có linh động cho tiệm mới không. Giao hàng mấy ngày sau khi đặt, có giao theo lịch cố định không, có tính phí giao không.
Chuyện đổi trả: hàng lỗi, hàng móp méo khi giao thì đổi thế nào. Hàng chậm bán có được đổi sang mẫu khác không. Hàng cận hạn có được nhận lại không.
Chuyện thanh toán: trả ngay hay được gối đầu, gối bao lâu, trả bằng cách nào. Có xuất hoá đơn chứng từ không, điều này quan trọng khi bạn cần chứng minh nguồn gốc hàng.
Hỏi cả về hàng mẫu và thông tin hàng mới. Nhà cung cấp tốt thường báo trước khi có mẫu mới, khi giá sắp thay đổi, khi một món sắp ngừng sản xuất.
Những câu trả lời này quý hơn mức chiết khấu. Một nơi cho đổi hàng chậm bán giúp bạn đỡ lỗ nhiều hơn một nơi giảm giá thêm chút ít mà bắt ôm hàng.
Kiểm hàng khi nhận: đừng ký trước rồi mới đếm
Lỗi phổ biến nhất khi nhận hàng là ký nhận trước, đếm sau. Người giao hàng vội, mình ngại để họ chờ, ký cho xong. Tới khi mở thùng thấy thiếu, thấy móp, thì đã muộn.
Hãy đếm số thùng ngay khi nhận, mở kiểm ngẫu nhiên vài thùng, xem hạn dùng, xem có móp méo, ướt, rách không. Có vấn đề thì ghi ngay lên phiếu giao hàng trước khi ký, và chụp ảnh lại.
Nếu có thể, hãy hẹn nhà cung cấp giao vào giờ vắng khách. Nhận hàng lúc tiệm đông, bạn vừa phải lo khách vừa phải kiểm hàng, và sẽ bỏ sót.
Làm điều này đều đặn, người giao hàng sẽ quen và cũng cẩn thận hơn với tiệm bạn. Không cần gay gắt, chỉ cần rõ ràng.
Giữ hai nguồn cho những món hàng chính
Phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất cho món hàng bán chạy nhất là rủi ro. Họ hết hàng, đổi chính sách, tăng giá, ngừng giao tuyến của bạn, thì kệ của bạn trống.
Với những món chủ lực, hãy có ít nhất một nguồn dự phòng, dù không lấy thường xuyên. Mua thỉnh thoảng vài đơn nhỏ để giữ mối quan hệ và biết giá thị trường.
Một cách khác cho tiệm nhỏ là gom đơn cùng vài tiệm quen ở khu khác, không cạnh tranh trực tiếp với nhau. Gộp lại đủ đơn tối thiểu, chia phí giao, và đôi khi được giá tốt hơn.
Khi đi chợ đầu mối hay các đại lý lớn để lấy hàng, hãy so sánh cả thời gian và công sức đi lại, không chỉ nhìn giá.
Quan hệ lâu dài và cảnh giác với giá rẻ bất thường
Quan hệ tốt với nhà cung cấp được xây từ những việc nhỏ: trả tiền đúng hẹn, báo trước khi muốn thay đổi đơn, không huỷ đơn sát giờ giao, phản hồi thẳng thắn khi có vấn đề.
Khi có tranh chấp, như hàng lỗi nhiều hay giao thiếu, hãy nói chuyện với bằng chứng: ảnh chụp, phiếu giao có ghi chú. Nói bình tĩnh thường được giải quyết nhanh hơn.
Và hãy cảnh giác với những nguồn hàng có giá rẻ bất thường so với thị trường, không có chứng từ, không rõ nguồn gốc. Hàng giả, hàng nhái, hàng nhập lậu có thể làm bạn mất uy tín với khách, và có thể dẫn tới rắc rối pháp lý khi bị kiểm tra.
Nhà cung cấp tốt là một phần của tiệm bạn, dù họ không đứng ở quầy. Chọn họ cẩn thận như chọn một người phụ việc.
Câu hỏi thường gặp
Tiệm nhỏ có được nhà cung cấp cho nợ không?
Có thể, nhất là sau một thời gian làm ăn và trả tiền đúng hẹn. Tiệm mới thường phải trả ngay lúc đầu. Hãy hỏi rõ điều kiện và đừng để công nợ tích lũy quá khả năng trả của mình.
Nhập hàng ở chợ đầu mối hay qua đại lý tốt hơn?
Chợ đầu mối thường có giá tốt và nhiều lựa chọn, nhưng bạn phải tự đi, tự chở, tự kiểm. Đại lý giao tận nơi, có thể cho nợ và đổi trả, nhưng giá thường cao hơn. Nhiều tiệm kết hợp cả hai tuỳ nhóm hàng.
Làm sao biết nhà cung cấp có uy tín?
Hỏi các tiệm khác đã lấy hàng ở đó, xem họ có xuất chứng từ không, có địa chỉ rõ ràng không, và đặt thử vài đơn nhỏ trước. Cách họ xử lý khi có hàng lỗi cho bạn biết nhiều nhất.
Có nên ký hợp đồng với nhà cung cấp không?
Với nhà cung cấp chính và lượng hàng đều đặn, một thoả thuận bằng văn bản về giá, giao hàng, đổi trả và thanh toán giúp tránh hiểu lầm. Với đơn nhỏ lẻ, phiếu giao hàng có ghi chú rõ ràng là đủ.
Nhà cung cấp tăng giá đột ngột thì làm gì?
Hỏi rõ lý do và thời điểm áp dụng, so sánh với nguồn dự phòng, và cân nhắc điều chỉnh giá bán hoặc tìm món thay thế. Đây là lúc nguồn thứ hai phát huy giá trị.
